APIS Australia-Poland Immigration Services Home
header image
 
 
 
 
 
         
 
Strona g³ówna arrow O Australii arrow Aborygeni
  Aborygeni 



Aboriginal men  Nazwa „Aborygen” wywodzi siê z jêzyka ³aciñskiego: ab oznacza od a origo to pocz±tek.
  Terminu Aborigines u¿ywano ju¿ w staro¿ytno¶ci do okre¶lenia ludów tubylczych danego terytorium a
 
stosowany nastêpnie przez stulecia w naukach przyrodniczych, zosta³ równie¿ przeniesiony przez
  europejskich kolonizatorów Australii na ludy zamieszkuj±ce ten l±d. Obecnie okre¶la zbiorowo
  przedstawicieli czarnej rasy australoidalnej, czyli pierwotnych mieszkañców Australii i Tasmanii. 
  Jakkolwiek powszechnie zaliczani s± do rasy czarnej, typ australoidalny ró¿ni siê wyra¼nie
  od typów afrykañskich. Podstawowe cechy fizyczne to: ciemna skóra – od br±zowej do
  czarnej; w³osy faliste do krêconych; wysuniêta ¿uchwa; silne zêby; wyd³u¿ona czaszka;
  szeroki, miêsisty nos. Posiadaj± bardzo s³abe geny; potomek Aborygena i przedstawiciela 
rasy bia³ej ju¿ w trzeciej generacji nie wykazuje typu negroidalnego.            
W Australii pojawili siê prawdopodobnie ju¿ 40 tys. lat temu, kiedy to zlodowacenie tego okresu mog³o spowodowa³o obni¿enie siê poziomu mórz nawet do 80 metrów a w konsekwencji wy³onienie siê przesmyku l±dowego miêdzy Azj± a Australi±. Niewiadomo jednak czy migracja cz³owieka na ten l±d by³a jednorazowa czy te¿ mia³a przebieg falowy w czasie. Wiadomo jednak, ¿e Tasmania zosta³a zasiedlona dopiero ok. 10 tys. lat temu. 
Zanim pojawi³ siê w Australii bia³y cz³owiek, Aborygeni zamieszkiwali na obszarze ca³ego kontynentu. Na wybrze¿ach, gdzie populacja plemion by³a liczniejsza ze wzglêdu na ³atwo dostêpne zasoby po¿ywienia, prowadzili osiad³y tryb ¿ycia, ¿yj±c z ³owiectwa, zbieractwa i rybo³ówstwa, wspieraj±c sw± prost± gospodarkê równie¿ miêdzyplemienn± wymian± handlow±. Nie znana im by³a uprawa ziemi ani hodowla; to co oferowa³a im ziemia i morze w zupe³no¶ci im wystarcza³o. Plemiona z g³êbi l±du , ¿yj±c w surowszych warunkach, dla ³atwiejszego przetrwania  skupia³y siê mniejszych grupach i prowadzi³y koczowniczy tryb ¿ycia, poluj±c na kangury i inne zwierzêta a miêsn± dietê uzupe³niali zebranymi dzikimi ro¶linami i owocami. Przemierzali ogromne obszary zak³adaj±c tymczasowe obozy w pobli¿u zbiorników wodnych. Kiedy tylko skoñczy³y siê zapasy jedzenia, wyruszali w dalsz± drogê. Handlowali z innymi plemionami, wymieniaj±c z nimi tym co posiadali. 
Bardziej z³o¿ona ni¿ ich gospodarka by³a struktura spo³eczna. Plemiê mówi±ce tym samym jêzykiem i zamieszkuj±ce okre¶lone terytorium dzieli³o siê na podgrupy, te z kolei na klany a klany niekiedy na mniejsze jednostki spo³eczne. W zale¿no¶ci od plemienia klany mog³y byæ matrylinearne lub patrylinearne, tzn., ¿e pokrewieñstwo dzieci ze zwi±zków zawieranych  miêdzy cz³onkami ró¿nych klanów ustalane by³o w linii matki lub ojca. 
Religia Aborygenów jest ¶ci¶le zwi±zana z ziemi±, jako matk± cz³owieka. W odleg³ej epoce  zwanej Czasem Snu duchy nada³y kszta³t ziemi i przyczynili siê do powstania ca³ej natury. Dla wiêkszo¶ci plemion nie istnia³o ¿ycie pozagrobowe – wierzyli w reinkarnacjê i czcili przodków. Tylko nieliczne plemiona z po³udniowo-wschodniej Australii wierzy³y w stwórcê. Kultem otaczano przedmioty  zwane powszechnie czuringa. Najczê¶ciej by³y to wyg³adzone kamienie lub kawa³ki drewna, które pokrywano rytami i malowid³ami nawi±zuj±cymi do mitów. Przechowywane by³y w ¶wiêtych miejscach, do których nikt niepowo³any nie mia³ dostêpu a wydobywane by³y na czas obrzêdów kultowych. W obrzêdach tych znanych jako corroborres czyli ceremoniach towarzysz±ce zgromadzeniom plemiennym, znaczn± rolê odgrywa³a muzyka, pie¶ñ i taniec, za pomoc± których odtwarzano pradawne mity i opowie¶ci. I to dziêki tym elementom utwierdzonym silnie w tradycji niektórych plemion, przetrwa³a do dzi¶ (g³ownie na Terytorium Pó³nocnym i w zachodniej czê¶ci Qeensland) rodzima australijska kultura, najstarsza albo jedna z najstarszych na Ziemi. 
Przypuszcza siê, ¿e przed przybyciem bia³ych osadników ¿y³o w Australii oko³o 600 odrêbnych plemion Aborygenów, mówi±cych odrêbnym jêzykiem, zamieszkuj±cych w³asne terytoria i kultywuj±ce w³asne tradycje. Szacuje siê jednocze¶nie, ¿e populacja Aborygenów ogó³em mog³a wynosiæ w owym przynajmniej 300 tys. g³ów; z czego 40 tys. ¿y³o w dzisiejszej Nowej Po³udniowej Walii. Jednak¿e najnowsze badania dowodz±, i¿ liczba pierwotnych mieszkañców tego kontynentu by³a znacznie wy¿sza i mog³a byæ bliska 1 miliona. Rugowani przez chciwych, bia³ych naje¼d¼ców ze swych terenów plemiennych, nie mogli stawiæ skutecznego oporu wobec organizacji spo³ecznej Europejczyków, ich liczebno¶ci i uzbrojeniu. A kiedy próbowali doprowadzeni w swej bezsilno¶ci do rozpaczy, w odwecie doprowadzano do eksterminacji ca³ych plemion. Ca³e spo³eczno¶ci Aborygenów  ginê³y masowo od nieznanych im chorób przywleczonych tu z Europy i na które tubylcze ludy nie mog³y byæ jeszcze uodpornione. Rz±dy niektórych kolonii sili³y siê równie¿ na odrobinê humanitaryzmu, zastêpuj±c drastyczne metody zag³ady Aborygenów wynarodawianiem i przymusow± asymilacj±. W wyniku takiego zderzenia kultur,  po 150 latach nieudanej koegzystencji Aborygeni stali siê bliscy wyginiêcia. W 1933 roku ocala³± populacjê oceniano na 67 tys. W tym okresie zaczê³y powstawaæ pierwsze rezerwaty, które mia³y byæ alternatyw± dla ich dezintegracji wobec bia³ego spo³eczeñstwa. W po³owie lat 60-tych wykre¶lono ich oficjalnie z Ksiêgi Fauny i Flory, nadaj±c im prawa obywatelskie a przymusow± asymilacje zast±piono dobrowoln±. Doprowadzi³o z kolei do migracji Aborygenów do miast w poszukiwaniu lepszego bytu, a w konsekwencji do dobrowolnego i nie¶wiadomego rozk³adu tradycji i kultury oraz zaniku odrêbno¶ci plemiennej. 
W 1992 roku wydano Native Title Act, dziêki któremu to prawu Aborygeni mog± staraæ siê o odzyskanie swych ziem plemiennych, zagarniêtych w przesz³o¶ci przez bia³ych. 
W 1986 roku liczba wszystkich Aborygenów wynosi³a 228 tys. osób. Obecnie jest ich 220 tys., ale ich populacja wci±¿ wykazuje tendencjê malej±c±.